Rijhulpsystemen

ITS (Intelligente Transport Systemen) staat voor het benutten van informatie- en communicatietechnologieën in voertuigen en/of infrastructuur om het wegverkeer veiliger, efficiënter, betrouwbaarder en milieuvriendelijker te maken. Een groot deel van ITS in Nederland zijn de ADAS-systemen. ADAS maken gebruik van software en hardware (waaronder camera’s, radar, lidar en andere sensoren). Krachtige computers verwerken alle informatie en geeft de auto opdrachten. ADAS kan de bestuurder informeren, waarschuwen, rijtaken gedeeltelijk overnemen van de bestuurder en/of ingrijpen bij kritieke situaties.

Een bekend voorbeeld van ADAS is Lane Departure Warning (LDW). LDW waarschuwt de bestuurder als de rijbaan per ongeluk verlaten dreigt te worden. Met een lichte trilling in het stuurwiel en/of een geluidssignaal wordt de bestuurder hier op gewezen. Lane Keeping Assist (LKA) gaat een stap verder dan LDW en stuurt het voertuig automatisch terug in de rijbaan, tenzij de bestuurder deze correctie overruled.

Cruise Control zorgt dat een auto de vooraf ingestelde snelheid blijft rijden. Adaptieve Cruise Control gaat een stap verder. De snelheid van de auto blijft in principe constant op een vooraf aangegeven niveau, maar past zich automatisch aan bij een langzamer rijdende voorganger. Hierdoor blijft de afstand tot de voorganger constant, ook als deze plotseling remt.

De ANWB geeft op de website uitleg over de verschillende ADAS.

Sommige rijhulpsystemen ondersteunen de bestuurder nog meer in zijn rijtaak. Hierdoor kan de bestuurder de handen van het stuur afhouden. In deze voertuigen monitoren sensoren de ogen van de bestuurder continu. Het is dus niet toegestaan of mogelijk om bijvoorbeeld de krant te lezen achter het stuur. Wanneer de bestuurder consequent onvoldoende alert is, zal het systeem de bestuurder hierop wijzen door signalen en in het uiterste geval ervoor zorgen dat het rijhulpsysteem tijdelijk niet meer in te schakelen is.

De huidige ADAS-systemen zijn nog bedoeld voor situaties waarin de bestuurder zelf de bediening houdt en slechts tijdelijk en beperkt bepaalde handelingen aan het voertuig overlaat. Voor veilig gebruik van deze ADAS-systemen is het van belang dat de bestuurder de werking van de systemen kent en deze systemen gebruikt zoals bedoeld. Daarnaast moeten de systemen zodanig ontworpen zijn dat deze uitnodigen tot beoogd gebruik. De RDW betrekt kennisinstituten op dit vlak (SWOV, CBR, TNO) bij het ontwikkelen van internationale eisen voor ADAS-systemen.

Een aantal ADAS stelt eisen aan de weginfrastructuur, bijvoorbeeld belijning en bewegwijzering. Verkeersborden moeten duidelijk zijn en voldoen aan standaarden, zodat een voertuig ze kan lezen. De RDW heeft hier contact over met ketenpartners zoals Rijkswaterstaat en andere wegbeheerders.

De RDW is op verschillende wijzen betrokken bij ontwikkeling en gebruik van ADAS:

1. Bij het evalueren van nieuwe ADAS voor testen op de openbare weg.
2. Bij het ontwikkelen van internationale eisen aan nieuwe ADAS . Hiervoor is uniformiteit in naamgeving en werking van rijhulpsystemen noodzakelijk. De verschillen per merk kunnen verwarrend zijn voor de gebruiker.
3. Bij het toelaten van ADAS systemen tot de markt. 
4. Bij het stimuleren juist gebruik van ADAS: In dit kader werkt RDW samen met 41 andere publieke en private partijen in de ADAS alliantie.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat stimuleert de aanwezigheid en verantwoord gebruik van rijhulpsystemen. Op dit moment is het beeld van de bijdrage van ADAS aan verkeersveiligheid nog niet helder. Ongevallen met voertuigen met ADAS komen snel in het nieuws, terwijl ongevallen die daardoor juist voorkomen worden zelden het nieuws halen. Daarom doet de RDW onderzoek naar de toegevoegde waarde van een registratie van de in voertuigen aanwezige ADAS en hoe deze informatie kan worden benut voor een goede analyse van de bijdrage aan verkeersveiligheid. Een register kan ook helpen bij informatievoorziening aan gebruikers en partijen die hier behoefte aan hebben zoals verzekeraars, schadeherstellers, leasemaatschappijen en APK-keurmeesters.